Eén ding is duidelijk: gemeenten en vrijwilligersorganisaties vullen elkaar aan in het ondersteunen van inwoners met geldzorgen. Gemeenten hebben een regierol op het voorkomen en oplossen van financiële zorgen en schulden, en hebben daar de kennis en middelen voor. Vrijwilligers staan dicht bij mensen en hebben vaak persoonlijk contact. Samen kunnen ze mensen beter bereiken en de juiste hulp bieden.
Om die samenwerking te versterken, hebben de Alliantie Vrijwillige Schuldhulp (AVS) en de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) hun krachten gebundeld. We spraken hierover met Jouke In der Maur, procesbegeleider bij het programma Verbinden Schuldendomein van de VNG, en Peter Rijsdijk, bestuurslid van AVS.
Lokale samenwerking
Gemeenten hebben een wettelijke taak om inwoners met schulden te helpen. Vrijwilligersorganisaties vullen dat aan met menselijkheid en nabijheid. “Vrijwilligers bereiken inwoners vaak eerder, omdat ze dichtbij staan en contact laagdrempelig is,” zegt Jouke. “Mensen stappen makkelijker naar een vrijwilliger dan een gemeenteloket. Vrijwilligers spreken mensen bij inloopspreekuren of in de wijk. Juist dat persoonlijke contact helpt om vertrouwen te krijgen.”
Peter is het hier helemaal mee eens. “Gemeenten staan financieel onder druk en hebben beperkte middelen. Juist dan is het logisch om gebruik te maken van de kracht van goed opgeleide vrijwilligers.” Andersom versterken gemeenten ook het werk van vrijwilligersorganisaties. “Gemeenten bieden beleidsmatige ondersteuning, subsidies of trainingsmogelijkheden.”
Voorbeelden uit de praktijk
In gemeenten als Pijnacker-Nootdorp en Dordrecht is die samenwerking al stevig verankerd. In Pijnacker-Nootdorp werken verschillende organisaties samen in een hecht netwerk, met korte lijnen en vaste overlegmomenten. Dordrecht onderscheidt zich met de gezamenlijke communicatiecampagne ‘Geldpraatje’. Het doel van deze campagne is om het taboe op geldzorgen te doorbreken en hulp in de stad zichtbaar te maken.
“Of iemand nu bij een vrijwilliger binnenloopt of bij de gemeente, overal zie je dezelfde boodschap en krijg je hulp,” vertelt Jouke. “Dat ‘no wrong door’-principe bij formele en informele organisaties zorgt voor eenheid en vertrouwen, en helpt inwoners op tijd effectieve hulp te vinden.”
Tegelijk is dat niet overal zo. “Er zijn ook gemeenten waar het moeilijker loopt,” zegt Peter. “In perioden van bezuinigingen zien sommige gemeenten zich gedwongen om te snijden in subsidies.”
Volgens Peter en Jouke zijn een gezamenlijk gedragen visie, heldere afspraken, korte lijnen en wederzijds vertrouwen de belangrijkste succesfactoren voor het optimaal ondersteunen van de inwoner. Hun tip voor gemeenten en vrijwilligersorganisaties? “Investeer in een goede coördinatie en blijf met elkaar in gesprek,” zegt Jouke. “Goede bedoelingen zijn niet genoeg; samenwerking vraagt om structuur, afstemming en continuïteit.”
“We hebben één gezamenlijk doel: inwoners helpen.”
Ook op landelijk niveau vinden gemeenten en vrijwilligersorganisaties elkaar, in de samenwerking tussen AVS en de VNG. “We werken aan hetzelfde doel: inwoners zo goed mogelijk helpen. Maar beide vanuit een andere invalshoek,” vertelt Jouke. “De VNG vertegenwoordigt gemeenten en ondersteunt hen bij hun (wettelijke) taken, terwijl AVS de vrijwilligersorganisaties vertegenwoordigt. Samen brengen we die werelden bij elkaar.”
Dat samenspel kreeg concreet vorm in drie belangrijke publicaties: de gids Effectief Partnerschap van AVS en de handreiking ‘Samenwerken met vrijwilligers’ en routekaart Financiële Zorgen van de VNG. “Deze documenten vullen elkaar aan,” zegt Jouke. “De handreiking en routekaart ondersteunen gemeenten bij het inrichten van de samenwerking. Terwijl de gids juist de ervaringen en aanbevelingen van vrijwilligersorganisaties beschrijft. Bij de ontwikkeling ervan hebben we nauw samengewerkt.”
De beweging gaat door
Het programma Verbinden Schuldendomein van de VNG loopt eind dit jaar af, maar de samenwerking tussen gemeenten en lokale vrijwilligersorganisaties blijft zich ontwikkelen.
“De handreiking, de routekaart Financiële Zorgen en alle opgedane kennis blijven beschikbaar,” zegt Jouke. “De intensieve implementatieondersteuning stopt, maar de beweging gaat door. Gemeenten hebben nu de handvatten om zelf verder te bouwen.”
Beiden zijn het erover eens dat samenwerking de sleutel is. “Gemeenten en vrijwilligers hebben elkaar nodig,” zegt Jouke. “Samen helpen ze zoveel mogelijk inwoners met geldzorgen vooruit.”
Meer weten?
Bekijk hier de gids Effectief Partnerschap, de handreiking Samenwerken met vrijwilligers en de routekaart Financiële Zorgen.