Het is vrijdagmiddag in Schalkwijk, een wijk in Haarlem. Verschillende mensen lopen binnen bij het spreekuur met brieven, formulieren en vragen over geldproblemen. Ze krijgen hulp bij het aanvragen of wijzigen van toeslagen, het doen van belastingaangifte of het oplossen van schulden. Eén ding hebben al deze mensen gemeen: ze komen naar deze plek omdat ze zich hier veilig en begrepen voelen.
Het spreekuur is ontstaan uit een samenwerking tussen Mahad en Bashir van Stichting Somaliërs Haarlem & Omgeving (SSHO), Karin en Theo van AVS-partner SchuldHulpMaatje Zuid-Kennemerland, en Alaa van Stichting Tulp en Jasmijn. Door financiële kennis te combineren met vertrouwde gezichten uit de gemeenschap, ontstaat een plek waar mensen niet alleen geholpen worden, maar zich ook begrepen voelen.
“Al snel bleek dat er veel meer mensen kwamen dan verwacht”
Karin is vrijwilliger bij SchuldHulpMaatje Zuid-Kennemerland en was jarenlang ambassadeur voor de organisatie. In gesprekken met sociale wijkteams en de gemeente kwam regelmatig dezelfde vraag terug: wat kunnen jullie betekenen voor mensen voor wie Nederlands niet de eerste taal is?
Karin zag daar een kans. Ze kwam in contact met Mahad en SSHO. Die eerste ontmoeting leidde al snel tot een informatiebijeenkomst. Via de kanalen van SSHO werden mensen uitgenodigd. Er stonden stoelen klaar, maar al snel bleek dat er veel meer mensen kwamen dan verwacht. “We moesten er snel stoelen bijzetten,” vertelt Karin. “Dat was eigenlijk meteen een teken dat hier echt behoefte aan was.” Sindsdien is het spreekuur uitgegroeid tot een vaste plek waar mensen terechtkunnen met hun vragen.
Vertrouwen opent de deur naar hulp
Mahad ziet dat veel mensen de weg naar hulp lastig vinden. Niet omdat ze geen hulp willen, maar omdat ze onzeker zijn over regels, wat er gevraagd wordt of wat er met hun informatie gebeurt. Juist daarom zijn vertrouwde gezichten uit de gemeenschap zo belangrijk. Mahad en Bashir spreken de taal, kennen de achtergrond van mensen en begrijpen wat er speelt. “Zonder Mahad en Bashir zouden wij niet kunnen functioneren,” vertelt Theo.
Dat vertrouwen begint ook bij de samenwerking zelf. “Als instanties elkaar vertrouwen, leidt dat ertoe dat mensen ons ook sneller vertrouwen en zich veilig voelen om hulp te vragen,” legt Mahad uit. “Dat vertrouwen is echt een van de sleutels.”
Iedereen brengt eigen kennis mee
Regelmatig komen mensen binnen met ongeopende enveloppen, vragen over toeslagen of formulieren waar ze al maanden tegenaan hikken. Tijdens het spreekuur heeft iedereen een eigen rol. Bashir is voor veel mensen het eerste aanspreekpunt en zorgt dat de juiste documenten worden meegenomen. Mahad denkt mee vanuit zijn kennis van de gemeenschap en de bredere samenwerking. Ondertussen zijn Bashir, Mahad en Alaa ook opgeleid tot schuldhulpmaatje. Met het hele team ondersteunen ze mensen met financiële vragen, administratie en regelingen.
Die combinatie van kennis, cultuurbegrip en onderling vertrouwen maakt dat mensen sneller de stap naar hulp zetten. Het team vult elkaar goed aan, en ze leren veel van elkaar.
Zo helpen Mahad en Bashir met het uitleggen van culturele context. “Regels zijn belangrijk, maar we moeten de menselijke kant niet vergeten,” vertelt Mahad. “Bijvoorbeeld als iemand geld stuurt naar familie in het buitenland. Dat kun je niet zomaar veranderen.” Door deze context kunnen Karin en Theo beter aansluiten bij de persoon tegenover hen. Andersom leren Mahad en Bashir veel van Karin en Theo over financiële regelingen, systemen en structuur.
Een vertrouwd gezicht maakt het verschil
Aan andere organisaties willen ze meegeven: werk samen met sleutelpersonen uit de gemeenschap, bouw aan vertrouwen en maak hulp zo laagdrempelig mogelijk. Theo ziet dat bijna als een voorwaarde. “Zij staan midden in de Somalische gemeenschap,” zegt hij over Mahad en Bashir. “Ze hebben al een enorm netwerk en bereik. Dat is bijna een voorwaarde om dit van de grond te krijgen.”
De samenwerking tussen SchuldHulpMaatje, SSHO en Stichting Tulp en Jasmijn laat zien dat effectieve schuldhulp niet alleen draait om kennis van geldzaken. Het gaat juist om vertrouwen, tijd, nabijheid en begrip voor iemands achtergrond. Want uiteindelijk begint goede schuldhulp niet met een formulier of loket, maar met een vertrouwd gezicht aan tafel.